Sau 3 năm thực hiện cam kết với WTO về việc mở cửa thị trường bán lẻ, thị trường bán lẻ nước ta đã có nhiều thay đổi, xuất hiện nhiều điểm sáng của các nhà bán lẻ nội địa. Theo các chuyên gia kinh tế, tiềm năng phát triển của thị trường này trong những năm tới rất khả quan.
Theo Bộ Công thương, loại trừ yếu tố giá, mức tăng trưởng doanh số bán lẻ hàng hóa, dịch vụ năm 2009 tăng gần 12% so với năm 2008. Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ được nhận định sẽ còn tiếp tục tăng trên 20% trong năm nay. Liên tiếp các tháng khuyến mại được tổ chức tại các thành phố lớn từ năm 2005 đến nay đã giúp các doanh nghiệp nội tiếp cận người tiêu dùng, góp phần làm thay đổi nhận thức của người tiêu dùng về hàng hóa nội địa. Hiện nay, thị trường bán lẻ nước ta đang có sức thu hút lớn đối với các Tập đoàn bán lẻ quốc tế với tốc độ doanh số bán lẻ hàng hóa và tiêu dùng dịch vụ tăng bình quân 10%/năm trong giai đoạn 2001-2009. Nền kinh tế tăng trưởng nhanh, chính trị ổn định, dân số đông, người tiêu dùng thuộc hàng trẻ nhất trong các thị trường ở châu Á với mức tiêu dùng ngày càng tăng cao... là những yếu tố có sức hấp dẫn đặc biệt đối với các nhà bán lẻ nước ngoài. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài hiện đang tham gia thị trường bán lẻ nước ta cho rằng, trong những năm tới, thị trường bán lẻ sẽ tăng trưởng mạnh mẽ, thậm chí, mức tăng trưởng của thị trường này vào năm 2012 có thể lên tới mức hơn 85 tỷ USD, so với mức 55,5 tỷ USD của năm 2009.
Tuy nhiên, theo một số chuyên gia kinh tế, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước hiện cũng đang gặp nhiều bất lợi trong cuộc đương đầu với các đại gia bán lẻ nước ngoài. Tính chuyên nghiệp của các doanh nghiệp nội địa còn yếu. Hầu hết các doanh nghiệp này đều khá hạn hẹp về nguồn lực tài chính nên việc hình thành và phát triển còn manh mún, thiếu đồng bộ và thiếu chiến lược dài hạn. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của các doanh nghiệp bán lẻ cũng rất hạn chế. Hiện có 2/3 doanh nghiệp bán lẻ chưa trang bị hệ thống quản lý hiện đại. Khâu hậu cần cho hệ thống phân phối như kho bảo quản, các kho lạnh, xe tải chuyên dùng cũng thiếu đồng bộ, chưa đạt chuẩn khu vực và quốc tế. Việc tổ chức cung ứng hàng hóa chủ yếu có gì bán nấy, chưa xây dựng được vùng cung cấp nguồn hàng ổn định để tiêu thụ. Tính chủ động trong hợp tác liên kết, liên doanh thu mua, tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp nội địa còn rời rạc.
Làm thế nào để các doanh nghiệp bán lẻ nội địa giành chiến thắng trên sân nhà trước các tập đoàn bán lẻ lớn nước ngoài là bài toán đặt ra cho không chỉ các doanh nghiệp bán lẻ mà còn của cả Chính phủ và các thành phần kinh tế. Các doanh nghiệp bán lẻ cần nhanh chóng nâng cao năng lực cạnh tranh; ưu tiên chất lượng sản phẩm, dịch vụ hậu mãi, liên kết phân phối hàng hóa nội địa...; nâng cao trình độ quản lý, trang bị công nghệ hiện đại, đặc biệt phải nắm bắt xu hướng phát triển thị trường để có chiến lược kinh doanh phù hợp. Đồng thời, cần tăng cường liên kết hợp tác hoặc qua các hình thức mua bán, sáp nhập để xây dựng, hợp tác và phát triển nhiều tập đoàn phân phối lớn đủ sức cạnh tranh với nước ngoài. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn nhằm giúp các doanh nghiệp bán lẻ nội địa tiếp cận với các nguồn vốn vay, đất đai để có thể phát triển hạ tầng các cơ sở bán lẻ hiện đại, thông qua các ngân hàng thương mại cho vay tín dụng ưu đãi với những dự án phát triển các cơ sở kinh doanh hiện đại. Cần quy định cụ thể và chặt chẽ việc hỗ trợ của các công ty mẹ ở nước ngoài cho các công ty con ở Việt Nam nhằm quảng bá hình ảnh để tạo sân chơi công bằng cho cả doanh nghiệp nội và doanh nghiệp ngoại. Hiệp hội bán lẻ Việt Nam cần phát huy hơn nữa vai trò là cầu nối của các doanh nghiệp, thực sự trở thành kênh thông tin hữu ích cho các thành viên.
