Chưa đầy một tháng sau khi cam kết đồng thuận loại bỏ khuyến mãi và thống nhất lãi suất huy động vốn, nhiều ngân hàng, nhất là các ngân hàng cổ phần đã phá rào bơm khuyến mãi cho khách hàng. Thị trường lãi suất theo cảnh báo đang bị nén như lò xo vì nhiều lý do, nhưng có một điều chắc chắn là nếu âm thầm hay công khai đua lãi suất, các ngân hàng sẽ lâm vào thế khó.
Từ âm thầm đua lãi suất…
Về nguyên tắc cạnh tranh trên thị trường, các ngân hàng phải bảo đảm sự hấp dẫn về lợi ích đối với khách hàng. Với mặt bằng lãi suất cho vay là 12%/năm, nhiều ngân hàng đang tính toán tới một hướng đi mới: mở các chương trình khuyến mãi nhằm thu hút khả năng huy động vốn. Và thực tế là mặt bằng lãi suất huy động của nhiều ngân hàng đã đạt ngưỡng 11,9%, sát với mức lãi suất cho vay là 12%. Không chỉ thế, các ngân hàng còn áp dụng các hình thức khuyến mại như tặng tiền mặt, cộng thưởng lãi suất, tiết kiệm dự thưởng làm cho lãi suất huy động thực tế cao hơn so với mức niêm yết. Ví dụ: Việt Á Bank đã áp dụng lãi suất huy động mới dao động ở mức 11,5-11,7%/năm, cao nhất là 11,9% dành cho khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng trở lên; Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Á (DaiABank) cũng tăng 0,1-0,2%/năm ở các kỳ hạn từ 1-13 tháng; Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà TP Hồ Chí minh (HDBank) còn tặng thêm lãi suất từ 0,5-1% nếu khách hàng gửi tiền trên 3 tháng. Thực tế, đa số ngân hàng đều tránh khuyến mãi trực tiếp bằng lãi suất. Nhưng, những cách làm như tặng quà bằng tiền mặt, thưởng... thực chất đều làm lãi suất tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, do lo sợ những ngưỡng cản về đồng thuận lãi suất huy động là 11,5%, không được khuyến mãi tăng lãi suất... nên đa số các khoản khuyến mãi của ngân hàng đều được làm khá âm thầm, không rầm rộ. Thậm chí, một số chi nhánh ngân hàng, do cần vốn nên dù không có chương trình khuyến mãi nhưng lại thực hiện cách làm thỏa thuận lãi suất với từng khách hàng để huy động vốn. Theo Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam Dương Thu Hương, để bảo đảm lợi nhuận, chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay giữa các ngân hàng phải bảo đảm ở mức từ 2-4%, thế nhưng, hiện nay chênh lệc lãi suất chỉ còn 0,5 – 1%, khó có thể bù đắp chi phí, nên việc ngân hàng cho vay ở mức 12% là rất khó.
đến mặc cả lãi suất…
Việc mặc cả lãi suất đã diễn ra, nhất là những khách hàng là doanh nghiệp có lượng tiền gửi lớn, với mục đích huy động vốn, việc các ngân hàng cạnh tranh bằng cách tạo ra các sản phẩm khuyến mãi là điều hiển nhiên trong thời buổi kinh tế thị trường. Lý giải về hiện tượng này, bà Dương Thu Hương cho rằng, các ngân hàng tăng lãi suất huy động để chuẩn bị nguồn vốn đón đầu nhu cầu cần vốn cho sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong quý II. Vì vậy, cạnh tranh giữa các ngân hàng hiện nay là rất lớn. Nếu không có cách để hút khách, ngân hàng sẽ bị thua trong cuộc chạy đua thu hút vốn của khách hàng cá nhân. Còn các doanh nghiệp có nguồn tiền lớn, nhiều doanh nghiệp đã mặc cả lãi suất cao để có vốn... Tất cả dường như đang bị cuốn vào cuộc đua lãi suất mới. Phó tổng Giám đốc Ngân hàng Đại Dương Nguyễn Thị Mai Hương cho biết, ngân hàng đang cố gắng thu xếp các khoản vay tín dụng tiêu dùng ở mức 16%/ năm, trong đó lãi suất cho sản xuất kinh doanh khoảng 14%.
Và, giảm lãi suất khó theo mệnh lệnh hành chính?
Theo các chuyên gia tài chính, nếu các cuộc đua lãi suất cứ tiếp diễn, các ngân hàng sẽ tự đưa mình vào thế khó. Cạnh tranh giữa các ngân hàng những tháng cuối năm sẽ rất quyết liệt. Điều này thể hiện là các ngân hàng đang lo nguồn vốn, và lo về khả năng thanh khoản. Điều cuối cùng là doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ khó khăn về vốn sẽ càng khó khăn hơn. Đai diện Cục phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, việc giảm lãi suất sẽ rất khó, nhất là khi thực hiện theo kiểu mệnh lệnh hành chính. Rõ ràng muốn giảm lãi suất, phải thực hiện nhiều biện pháp, không chỉ là trông chờ vào vốn liên ngân hàng, tái cấp vốn giá rẻ từ Ngân hàng Nhà nước. Trong khi Ngân hàng nhà nước kỳ vọng giảm lãi suất bằng cách sẽ tiến hành kiểm tra ngay những ngân hàng thương mại nào có lãi suất huy động vượt quá 12%. Thế nhưng, việc kêu gọi theo kiểu mệnh lệnh hành chính là giảm lãi suất sẽ rất khó thực hiện, trong khi giảm lãi suất lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhất là lạm phát. Nếu lạm phát của những tháng tới còn tăng, sẽ khó cho việc thực hiện chủ trương giảm lãi suất của Chính phủ.
